Sümbül Efendi Camii (Koca Mustafa Paşa Camii)

Tarih

Yapı, kökeninde 'Krisei'deki Aziz Andreas (Hagios Andreas en tei Krisei) adlı Bizans Ortodoks kilisesiydi; alandaki manastır 5. yüzyıla uzanır ve ayakta kalan kilise, Mihail VIII Palaiologos'un yeğeni Prenses Theodora Raoulaina tarafından 1280'lerde yeniden inşa edilmiştir; prenses son yıllarını burada geçirmiş ve buraya gömülmüştür. 1486 ile 1491 arasında kapıcıbaşı ve sonradan sadrazam olan Koca Mustafa Paşa (1512'de idam edildi) kiliseyi II. Bayezid döneminde camiye çevirmiştir. Kısa süre sonra külliye Halveti tarikatı dervişlerine vakfedilmiş ve Sünbüliye kolunun kurucusu Şeyh Sümbül Sinan Efendi (ö. 1529) tarafından yönetilmiştir. Caminin yanındaki türbesi Müslüman ziyaretçiler için önemli bir ziyaretgâh olmuş ve camiye ikinci adını vermiştir.

Mimari

Kilise 'ambulatuvarlı' tiptedir: merkezî bir kubbe, üç yönden tonozlu bir koridorla çevrilidir ve doğu yönünde üç apsis bulunur. Batıda iki nartheks korunmuştur — üç bölümlü iç ve beş bölümlü dış nartheks. İçten dairesel, dıştan sekizgen olan ve sekiz pencereli yüksek bir kasnağa oturan kubbe, 1766 depreminden sonra yeniden yapılmıştır. Camiye çevrilirken yapının ekseni kıbleye döndürülmüş: yan tonozların yerine kuzey ve güneyde iki yarım kubbe yapılmış, kuzeye beş kubbeli bir son cemaat yeri, tek minare ve mihrap eklenmiştir; dıştan kilise olduğunu yalnızca apsisli doğu ucu belli eder. Duvar örgüsü tuğla ve taştır.

Bilgiler

• Avluda halk geleneğinde Hz. Hüseyin'in kızları olarak kabul edilen 'Çifte Sultanlar' türbesi bulunur; II. Mahmud türbenin etrafını zarif bir parmaklıkla çevirtmiştir. kulturenvanteri.com

Fotoğraflar

Kaynaklar

• en.wikipedia.org
• tr.wikipedia.org
• en.wikipedia.org
• kulturenvanteri.com
• commons.wikimedia.org
• Google Maps