Sinan / Klasik
Şah Sultan Camii (Eyüp)
1555–1556 · Eyüp
Yavuz Sultan Selim'in kızı Şah Sultan'ın Sadrazam Lütfi Paşa'dan boşanmasını Kanuni'ye onaylatan davasıyla anılan küçük bir vakıf. 18. yüzyıl sonu ve 1835 onarımları, kare planlı tek kubbeli harimin Sinan dönemi dokusunu büyük ölçüde silmiştir.
- Minare
- 1
- Yapım
- 1555–1556
- Mimar
- Mimar Sinan
- Banisi
- Şah Sultan (Kanuni Sultan Süleyman'ın kız kardeşi, eski Sadrazam Lütfi Paşa'nın eşi)
- Semt
- Eyüp
Tarih
Şah Sultan Camii, Eyüp'ün Bahariye mahallesinde, Silahtar Ağa Caddesi üzerinde yer alır ve Yavuz Sultan Selim'in kızı, Kanuni Sultan Süleyman'ın kız kardeşi, eski Sadrazam Lütfi Paşa'nın eşi Şah Sultan tarafından yaptırılmıştır. 1537'de Şah Sultan burada Sünbüli-Halveti tarikatı şeyhi Merkez Efendi için bir tekke tesis etmişti. 1541'de Lütfi Paşa ile yaşadığı büyük anlaşmazlık üzerine boşanma davası açmış; Kanuni hem boşanmayı onaylamış hem de paşayı sadrazamlıktan azletmiştir. 1555'te burada yeni bir tekke vakfetmiş, 1556'da da bizzat camiyi inşa ettirmiştir. Cami 1766 depreminde yıkılmış ve III. Mustafa döneminde yenilenmiş, 1835'te II. Mahmud döneminde yeniden onarılmıştır; bu nedenle 16. yüzyıl özgün görünümünü büyük ölçüde yitirmiştir. Şah Sultan'ın yaptırdığı üç tekkeden — Davutpaşa'daki, Eyüp'teki ve surların dışındaki Merkez Efendi tekkesi — hiçbiri özgün hâliyle günümüze ulaşmamıştır.
Mimari
Cami küçük, kare planlı ve tek kubbelidir — Sinan'ın özel vakıflar için kullandığı tipik kamara ölçeğindeki formattır. Ön cephede altı ahşap sütunun taşıdığı ahşap örtülü son cemaat yeri ve yan mihrapçıklar bulunur. Kemerli girişin üzerinde üç satırlık bir inşa kitabesi yer alır. Tek minare sağda konumlanmakta olup günümüzde onarım gerektirmektedir. Duvarlar almaşık taş-tuğla sıralarıyla örülmüştür. Külliye eskiden Haliç kıyısında tekke hücreleri ve şeyh evi ile avlu kapısı üzerinde bir mektep içermekteydi. 19. yüzyıl onarımlarından sonra iç mekân geç-Osmanlı karakteri kazanmış ve özgün Sinan programını bugünden okumak güçleşmiştir.
Sinan'ın evriminde
Orta kariyerin küçük bir hanedan ailesi siparişi (1555–56), Süleymaniye'nin nihai tamamlanmasıyla eş zamanlı. Sinan'ın hanedan/vezir vakıfları için kullandığı standart, küçük tek kubbeli kare salon şemasını temsil eder — yapısal deneme zemini değildir. Başlıca Halveti tekkesi bağlamı ve Süleymaniye'nin tamamlanmasına olan kronolojik yakınlığı bakımından ilgi çekicidir.
Sinan Ağacı →Bilgiler
- Camiye bağlı tekke Sünbülî idi ve ayin (zikir) günü salıydı. eyupsultan.bel.tr
Fotoğraflar
