Sokollu Mehmed Paşa Camii, Azapkapı

Sinan / Klasik

Sokollu Mehmed Paşa Camii, Azapkapı

1577–1578 · Beyoğlu / Azapkapı

Fotoğraf: Dosseman · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Haliç'ten dolguyla kazanılmış istikrarsız zemin, harimi dükkân ve bodrumların üzerindeki yüksek tonozlu bir sofaya oturtmayı gerektirmiştir. Sekiz iri ayağın sekiz kemerle taşıdığı kubbe, Sinan'ın sekizgen baldaken şemasının en arı uygulamalarından biridir.

Minare
1
Yapım
1577–1578
Mimar
Mimar Sinan
Banisi
Sokollu Mehmed Paşa, Sadrazam (1565–1579)
Semt
Beyoğlu / Azapkapı

Tarih

Azapkapı Sokollu Mehmed Paşa Camii, 1577–1578 yıllarında Sadrazam Sokollu Mehmed Paşa tarafından yaptırılmıştır — 1579'daki suikastinden yalnızca birkaç ay önce tamamlanmıştır. Cami, Sinan'ın Sokollu için bugünkü İstanbul sınırları içinde yaptığı üç camiden biridir (diğerleri Kadırga ve Büyükçekmece'dedir). Yapı, Galata surları dışında Haliç kıyısına dolgu ile elde edilmiş bir arsada yer alır. Zeminin istikrarsızlığı nedeniyle Sinan, ahşap kazıklar çakmış ve cami kütlesini kileri ve tonozları barındıran yüksek bir sofa üzerine oturtmuştur. Cami zaman içinde tekrar tekrar yangınlardan ve Haliç taşkınlarından etkilenmiş; bugünkü görünümü 19. yüzyıl ve sonraki restorasyonlardan kaynaklıdır.

Mimari

Azapkapı, Sinan'ın sekizgen baldaken şemasını en arı biçimde uyguladığı yapılardan biridir: sekiz iri çokgen ayak, sekiz kemer aracılığıyla merkezî kubbeyi taşır. Ayaklardan ikisi mihrap duvarına bitiştirilmiş, ikisi mihrabın önüne yerleştirilmiş, dördü ise serbest durmaktadır. Kubbe geçişinde ana eksenlerde dört büyük yarım kubbe, köşegenlerde dört küçük yarım kubbe ile sekiz tromp kullanılmıştır. Harim, altında dükkânlar ve bodrumlar bulunan yüksek tonozlu bir sofa üzerine oturtulmuştur — Sinan'ın istikrarsız sahil zeminlerindeki standart çözümü. Tek minare kuzeybatı köşede yer alır. İç mekânda özgün İznik çinilerinin bir bölümü korunmuş olsa da çoğu 18.–19. yüzyıl yangınlarında kaybolmuştur.

Sinan'ın evriminde

1577–78 — Sinan'ın geç imparatorluk dönemi, Selimiye'den (Edirne, 1568–74) sonra, çok geç İstanbul siparişlerinin (Zal Mahmud Paşa, Kılıç Ali Paşa) yanında. İlk olarak Rüstem Paşa'da (1561–63) kullandığı sekizgen baldakenin klasik işlenişi. Şemanın son örneği değildir: aynı baldaken Nişancı Mehmed Paşa'nın (1584–89) kubbesini de taşır; bu yapının uygulamasını Kuban ile Kuran Davud Ağa'ya bağlar.

Sinan Ağacı →

Fotoğraflar

Sokollu Mehmed Paşa Camii, Azapkapı
Fotoğraf: Dosseman · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Sokollu Mehmed Paşa Camii, Azapkapı
Fotoğraf: R Prazeres · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Yürüyüşlerde

Kaynaklar

Sinan / Klasik