Geç Osmanlı / Barok
Selimiye Camii (Üsküdar)
1801–1805 · Üsküdar / Selimiye
III. Selim'in Üsküdar'da bir tepedeki imparatorluk barok camisi (1801–1805) — Selimiye Kışlası'nın yanındaki örnek 'Nizam-ı Cedid' reform mahallesinin dinî merkezi. Külliyesinde bir matbaa bile vardı.
- Minare
- 2
- Yapım
- 1801–1805
- Mimar
- Foti Kalfa
- Banisi
- Sultan III. Selim
- Semt
- Üsküdar / Selimiye
Tarih
Selimiye Camii, Anadolu yakasında, Üsküdar'da bir tepede, aynı adı taşıyan Selimiye Kışlası'nın yanında yer alır. Sultan III. Selim camiyi 1801–1805'te yaptırdı — tam da yeni düzenli ordusu Nizam-ı Cedid'i ('Yeni Düzen') kurduğu ve onun için yakına kışla inşa ettirdiği yıllarda. Cami, reformların örnek mahallesi olarak tasarlanan yeni Selimiye semtinin dinî ve kentsel merkezi oldu. Minareler Şubat 1823'teki fırtınada yıkıldı ve kısa süre içinde yenilendi.
Mimari
Selimiye, 19. yüzyıl başının olgun Osmanlı Baroku'nun bir yapıtıdır: kare planlı ibadet salonu, pandantifler üzerinde tek bir büyük kubbeyle örtülür; köşelerde ağırlık kuleleri, ana cephede ise iki minare bulunur. Camiye, mermer bir revak üzerinde yükselen, iki kanatlı bir hünkâr kasrı bitişiktir — padişah mahfiline buradan ulaşırdı. Duvarlar kesme taş ve mermerden olup bolca pencereyle delinmiştir; bezeme, volüt ve yuvarlak silmelerle ölçülü bir baroktur. Cami, bir mektep, muvakkithane, hamam, çeşme ile atölyeler, dükkânlar ve bir matbaayı içeren büyük bir külliyenin çekirdeğiydi — reform mahallesi için eksiksiz bir altyapı. Yapının mimarı tartışmalıdır. Batı literatürü, 1805 tarihli bir fermanın Selimiye Camii'ndeki hizmetleri için imtiyaz verdiği Hristiyan kalfa Foti'yi asıl tasarımcı sayar. Türk tarih yazımı (TDV) ise onu müteahhit kabul eder ve tasarımı hassa mimarlarına bağlar: inşaata başmimar Mehmed Ârif Ağa başlamış, Ahmed Nûreddin Ağa tamamlamıştır.
Fotoğraflar
